1. Neredeyse üç yıl önce pek çoğumuzun bilmediği, şu an ise gündelik pratiklerden küresel çapta yaşanan savaşlara kadar sosyal yaşamın her yanına sızmış bir teknoloji yapay zekâ. Sizce yapay zekânın bu kadar radikal bir hızla yayılmasının nedenleri nelerdir? Bu durumu…
GİRİŞ ChatGPT’nin dünyayı kalıcı olarak değiştirdiği 2023 ile 2026 yılları arasında MIT, Wharton, Harvard, Stanford, Microsoft, OpenAI, Oxford, Google DeepMind ve Çin’deki üniversiteler gibi çeşitli kurumlarda yapılan pek çok araştırma, yapay zekâ sohbet robotlarının insan bilişi, öğrenme süreçleri ve psikolojisi…
TMMOB Bilgisayar Mühendisleri Odası, mesleğin geleceği ve toplumsal sorumluluklarını eleştirel bir bakış açısıyla tartıştığı Bilgisayar Mühendisleri Kurultayı‘nın beşincisini 11-12 Ekim 2025 tarihlerinde ODTÜ Kültür ve Kongre Merkezi’nde gerçekleştirmişti. Yazarlarımızdan T. Emre Kalaycı‘nın 11 Ekim 2025 Cumartesi günü Bilgisayar Mühendisleri Kurultayı‘nda…
OpenAI’nin milyarlarca dolarlık yatırım ve üç yıllık çalışmanın ürünü olan en son yapay zekâ sistemi GPT-5’nin çığır açması bekleniyordu. Şirketin CEO’su Sam Altman GPT-5’in, herhangi bir insan uzman kadar akıllı ve esnek olan yapay genel zekânın eşdeğeri olacağını ima ediyordu.…
Yapay zekâ balonu ABD borsasını rekorlara taşıyor; “Muhteşem Yedili” şirketleri ve yabancı sermaye ekonomiyi ayakta tutuyor. Ancak üretim ve istihdamda durgunluk, yüksek enerji maliyetleri ve artan borç, bu finansal genişlemenin sürdürülemez olduğunu gösteriyor.
Araştırmalar büyük dil modellerinin kullanıcıları güçlü bir şekilde etkileme yeteneği geliştirdiğini gösteriyor. Resim: xAI, Alibaba, Meta ve OpenAI logolarıyla laptop kullanan iki adam. Araştırmaya göre OpenAI, Meta, xAI ve Alibaba yapay zekâ modelleri 10 dakikadan kısa bir konuşmadan sonra insanların…
Yapay zekâ modelleri İnternet’in her köşesindeki geniş veri alanları üzerinde eğitiliyor, insanlar tarafından. Sözleşmeli yapay zekâ değerlendiricileri sohbet robotlarını akıllı hale getirme işindeki zahmetli teslim tarihlerinden, düşük ücretlerden ve şeffaf olmayan çalışmalardan şikayetçiler. İllüstrasyon: Rita Liu/The Guardian Teksaslı teknik yazar…
Geçtiğimiz günlerde yapılan Karaburun Bilim Kongresi’nin YouTube kanalında yayımlanan “Dijitalleşme, Yapay Zekâ ve Savaş” başlıklı paneli, savaş teknolojilerinin toplumsal düzeni nasıl dönüştürdüğünü eleştirel bir gözle ortaya koyuyor. Karaburun Bilim Kongresi’nde, yürütücülüğünü Yasemin Özgün’ün üstlendiği “Dijitalleşme, Yapay Zekâ ve Savaş” panelinde…
Oturum Yürütücüsü ve Çerçeve Sunum: Yasemin Özgün Hasan Kılıç – Savaşta Düşman: Dron ve Dehümanizasyon Ali Kalaycı, İlker Kalaycı, Tahir Emre Kalaycı – Gezegene ve İnsanlığa Karşı Bir Silah Olarak Yapay Zekâ Ali Kalaycı, İlker Kalaycı, Tahir Emre Kalaycı –…
CEO’lar onu verimlilikte devrim olarak adlandırıyor. Onu mümkün kılan işçiler ise “yeni zorla çalıştırılma çağı” olarak adlandırıyor. Yapay zekâ devralımının ön saflarında yer alan kişilerle konuştum. Resim: Brian A. Jackson (Shutterstock) Yüzyıllar boyunca çalışma bizi tanımladı. Bize kimlik, amaç ve…
9. Karaburun Bilim Kongresi’nin ikinci günü, paralel oturumlarla başladı. “Dijitalleşme, Yapay Zekâ ve Savaş” başlıklı oturum, yürütücü Yasemin Özgün’ün konuşmasıyla açıldı. İlk konuşmacı Hasan Kılıç, drone teknolojisini ele alarak, onu “kafanın üzerinde tanrı gibi dolaşan” bir gözetim aygıtı olarak niteledi.…
Tarih boyunca en güvenli tahmin çoğunlukla işlerin olduğu gibi süreceği yönünde olmuştur. Fakat bazen gelecek tanınmaz hale gelir. Silikon Vadisi’nin teknoloji patronları, insanlığın böyle bir ana yaklaştığını, çünkü sadece birkaç yıl içinde yapay zekânın tüm bilişsel görevlerde ortalama bir insandan…
Ewan Morrison, yapay zekânın eski başbakan Nicola Sturgeon gibi kişilerin biyografilerini yazıyor olmasının, bu “yapay zekânın” ne kadar çok şeyi yapamadığını gösterdiğini yazıyor. Parlak bir zihnin, İskoçya’nın politikacılarının biyografilerini ve tarihçelerini yazmak için yapay zekâ sohbet robotlarını kullanarak kolay para…
23 Temmuz 2025 tarihinde bir zirvede Amerika Birleşik Devletleri Yapay Zekâ Eylem Planını duyuran Trump “Amerikan halkı, yapay zekâ modellerinde duyarcı Marksist bir çılgınlık istemiyor” dedi. Temmuzda yayımlanan Amerika’nın Yapay Zekâ Eylem Planı’nın aşağıda alıntıladığımız girişi, ABD’nin hakimiyet planını özetliyor:…
Yapay zekânın “sanat” üretmeye başlamasıyla birlikte çeşitli mecralarda yapay zekâ ve sanat tartışmaları yapılıyor. Biz de bu tartışmalara, kendi perspektifimizden bazı düşüncelerle katkı sunmak istiyoruz. Bu yazıda, yapay zekâ sanatının önemli noktalarına ilişkin tezlerimizi tartışmaya açmak istiyoruz.
Kapitalist çürüme döneminde üretici kuvvetlerin çelişkili gelişimi ve bunların üretim ilişkileriyle diyalektik ilişkisi üzerine
2025'te "Yapay Zeka Çağında Engellilik Etiği ve Eğitimi: ChatGPT ve Gemini'de Yeti Yanlılığının Belirlenmesi" adıyla yayımlanan bilimsel bir makalede, OpenAI'nin ChatGPT'si ve Google'ın Gemini'nin engelli kişilere karşı yanlı sonuçlar ürettiği gösterildi.
Startuplar, bireyci ve kapitalist dürtülere dayalı yapay zekâ sistemlerini ithal edip dayatıyor Haziran ayında Fas’ın Tanca kentinde düzenlenen ikinci CyFyAfrica 2019 (Teknoloji, İnovasyon ve Toplum Konferansı), çoğunluğu Afrika ve Asya’dan olmak üzere 65’ten fazla ülkeden gelen politika yapıcılar, BM delegeleri,…
(…) Söyle hoca söyleBilmez misin sen de böyleNereye bakar gözlerin (…) (Serdar Keskin, Hayat Bilgisi) Mevcut kültürel hegemonyanın üzerimizdeki en önemli etkisi, radikal düşünme ve eyleme ihtimallerimizi iğdiş etmesi. Baskı arttıkça normaller geriye doğru çekiliyor; öncenin fütursuzluğu, şimdinin normali hâline…
Modern dijital bilgi işlemin taslağı, örgütlü işçileri kınayan ve demokrasi ile kapitalizmi bağdaşmaz olarak gören, gelişmekte olan endüstriyel kapitalist sınıfın kaygılarının sesli bir savunucusu olan Charles Babbage tarafından kodlanmıştır. Babbage hakkındaki tarihçeler, vurguları bakımından keskin bir şekilde birbirinden ayrılır. “Girişimci…
Veri merkezleri 2024 yılında küresel elektrik tüketiminin yaklaşık %1,5’ini oluşturmuştur. Elektrik şebekelerinde yapılacak iyileştirmeler, güce aç veri merkezlerinin taleplerini karşılayamayabilir. Resim: Sean Gallup/Getty Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) bugün yayınlanan bir raporuna göre, veri merkezlerinin elektrik tüketiminin 2030 yılına kadar iki…
Gazete Duvar 12 Mart 2025 tarihinde okurlarına veda etti1. Bu sadece okurlar için değil, emekçileri ve yazarları için de sürpriz oldu2. Ertesi gün bazı muhalif yayın kuruluşları “Kamuoyuna açık mektup: Google’ın yıkıcı ambargosunu protesto ediyoruz” başlıklı bir açıklama yayınladılar3. Gazete…
Güç ilişkilerini anlamak için, Silikon Vadisi’nin tam olarak ne olduğunu sorgulamaya biraz zaman harcamamız gerekiyor. Soru, vadinin ilk günlerinden beri Dünya’nın gök kubbesi altındaki birçok varlığa musallat oldu: Kaliforniya’da yaşayan yerli halklar, onları yok eden yerleşimciler, yakında kurban edilecek ekoloji,…
Asıl mesele, 2008'den bu yana kapitalizmin tüm gidişatının düşüşte olmasıdır. Yeni teknolojiler bu seyri engelleyemez, aksine sistemin altında yatan çelişkileri daha da şiddetlendirme eğiliminde olacaktır. Dünya pazarındaki mevcut kapasite fazlası durumu (yani aşırı üretim krizi) göz önüne alındığında, verimliliği arttırmak için yapay zekâya yapılacak gerçek yatırımlar bile (salt spekülasyonun aksine) bu krizi daha da ağırlaştıracaktır.
Bilgisayar Mühendisleri Odası tarafından düzenlenen Bilgisayar Mühendisleri Kurultayı‘nda Dijitalleşme: Emekçiler için Ütopya mı Distopya mı? başlıklı oturumdaki Yapay Zekâ ve Bilişim – Eleştirel Bir Bakış başlıklı sunum aşağıdan izlenebilir. Sunumda aşağıdaki başlıklar ele alınıyor:
Beyaz üstünlükçü şiddetin dünyanın artık parçası olmadığı bir zaman ve dünyada yaşamak istiyorsak, ilk olarak beyaz üstünlükçü ideolojiye adanmış kişilerin bizim için taşıdığı oldukça hakiki tehdidi kabullenmemiz gerekiyor. Daha sonra da Yapay Zekâ ve beyazlığın emperyalizmin hizmetinde birbirine dolanmış olduğunun farkına varmamız gerekiyor. Ve nihayetinde beyazlığa olan ihtiyacımızı ortadan kaldıracak bir yol bulmamız gerekiyor.
Gerçek anlamda bir yazılım özgürlüğü mücadelesinin, ekonomi-politik bağlamdan bağımsız değerlendirilemeyeceği ortadadır. Gerçek müştereklerin üretilmesi, kapitalist sistem içerisinde başarılması oldukça zorlu bir süreçtir. Nihayetinde, kapitalizm işine ve çıkarına uygun gördüğü şeyleri alıp kendisine mal etmekte oldukça başarılıdır Özgür Yazılım kavramı ve…