Yapay Zekâ Pornosu Hakkında
Çevirmenin Notu: Geçtiğimiz günlerde bazı erkekler, kadınların fotoğraflarını Grok kullanarak değiştirip sosyal medyada dolaşıma soktu. Bazı fotoğraflarda kadınlara bikini giydirilmiş, bazılarının üstündeki tüm kıyafetler çıkarılmıştı. Bunu eğlenceli bulan ve normalleştirmeye çalışan yüzlerce erkekten biri de Elon Musk’tı. Maalesef bu tehlikeli durum ülkemiz kamuoyunda pek yankı bulmadı, konuşulmadı. Bu yazı ise daha önce benzer bir durumda kalan bir kadının yazısı. Hem durumun tehlikesini göstermek hem de incel dünyası, kadın düşmanlığı ve dijital dünyadaki sözcüklerin çok anlamlılığını korumak adına, zaman zaman serbest bir çeviri yaptım.
Bu yazıya nereden başlayacağımı gerçekten bilmiyorum. Pazar günü, X’te bir adam yüzümü kullanarak yapay zekâyla pornografik bir içerik üretti. Aslında bu durum sadece benim başıma gelmedi. Onu engelleyip bildirmeden önce hesabına bi’ baktım. Hesabı, benzer efektlerle oluşturulmuş, yüzlerce kadının tek tip fotoğraflarıyla doluydu. Bunlar, acınası bir fetişistin onay almadan oluşturduğu içerikler olmasaydı, komik karikatürler der geçerdim. Çok takipçili birkaç kadın bu durumu eleştirdi. Bu hesapların eleştirileri binlerce kez görüntülendi. Yorumların çoğu destekleyiciydi, kimisi de alaycıydı, bazı insanlarsa başka görseller oluşturarak yorum yaptılar. Ertesi sabah hesap yok olmuştu.
Sanırım böyle bir durumun yalnızca benim başıma gelmemesi, yani müstehcen ve kişisel bir şey olmaması sevindiriciydi. Benden daha cesurların hemen seslerini çıkarması sayesinde, konu hızla yayıldı. (Çevrim içi ortamda) Kadınların çok daha kötüsünü yaşadıklarına ve böyle bir durumda yalnız kaldıklarına şahit oldum. Bununsa sevinilecek bir tarafı yok. Yaşadığımız dünyanın, erkeklerin internette, kendi halinde yaşayan kadınlara kolayca ve topluca bunu yapabildikleri bir dünya olduğunu fark etmek çok daha kötü. Grok’a bir komut vermek kadar basit bir işlemle, saniyeler içinde olumlu bir bildirim sesiyle yanıt alıyorlar ve şaşı, dili dışarıda, yüzüne sperm efekti eklenmiş bir görüntü ortaya çıkarıyorlar.
Yaklaşık bir yıldır, algoritmik filtreleme ve yapay zekânın birbirimizle olan ilişkilerimizi nasıl değiştirdiğini, etkileşimlerimizde bizi daha çıkarcı, daha düşüncesiz ve bencil hale getirdiğini yazmaya çalışıyorum. İnternetteki insanların birbirlerini, ekranın diğer ucunda yaşayan, düşünen, nefes alan, acı çeken insanlar olarak değil de; bir amaç için birer araç, sadece dijital avatarlar1 çn. Bir kişinin sanal ortamda kendisini temsil etmesi için kullandığı grafik, resim, ikon gibi görseldir., FPS2 çn. (Birinci Şahıs Nişancı oyunu) Oyuncunun karakterin gözünden oynadığı, ateş etme ve çatışma odaklı aksiyon oyunlarıdır. oyunlarında takılanlar, NPC3 çn. Açılımı, Non-Player Character olan bu sözcük metinde şu iki anlamda birden kullanılıyor: 1) Video oyunlarında bilgisayar tarafından kontrol edilen karakter. 2) Sosyal medyada ise eleştirel düşünmeden başkalarının fikirlerini hemen kabul eden kişi anlamında.‘ler olarak görmeye başladıkları hakkında yazıyorum. Çevrim içi dünyada kullandığımız dilin, takip ettiğimiz kişileri (kullanıcı, içerik üreticisi, e-girl4 çn. E-kız anlamındaki bu sözcük genellikle TikTok, Instagram, Twich, Discord’da takılan genç kızlardır. Görüntülerini animelere benzeterek saçlarını pembe, mavi gibi renklere boyarlar., hayran), gerçek insanlar yerine fetiş nesneleri haline getiren bir sömürü ve çıkar ilişkisi kurduğu üzerine yazıyorum. Parasosyallik5 çn. Bir kişinin televizyon veya sinema karakteriyle, bir fenomenle, dijital bir figürle kurduğu tek taraflı bağdır. Ayrıca bu sözcük, 2025’te Cambridge Sözlüğü’nün yılın sözcüğü seçilmiştir. teriminin mevzuyu tam açıklamadığı hakkında yazıyorum. Çünkü parasosyalite bir düzeyde gerçek, aktif ilgi ve (yanlış yönlendirilmiş de olsa) özen gerektirir, ancak çevrim içi olarak karşılaştığımız çoğu insan bunları hiç de umursamıyor.
Bu konuyla ilgili çeşitli yazılar yazmaya başladım ama yarım bıraktım. Bu yazılardan biri, şair Richard Siken hakkındaydı. Sürekli çevrim içi takılan gençler, yazdığı aforizmalardan onu bir tür mistik aşk kahini olarak görüyorlardı. Bu aforizmalar, varoş travmaları ve hasretin doğasındaki şiddet hakkındaydı. Bir diğeri ise, 2010’ların başında çıkan “kim olduğunu tahmin et” (Akinator) oyununun ChatGPT ve yapay zekâ için oyunlaştırılması hakkındaydı. Bir tanesi de kamera şakası videoları ve sokaktaki insanların videolarının izinsiz çekilmesiyle ilgiliydi. Hiçbirini bitiremedim, hiçbirinde anlatmak istediğin noktayı kanıtlayamadım. Hiçbirinde bağlamın çöküşünü6 çn. Bağlamın çöküşü; bir sözün, görüntünün ya da paylaşımın kim için, nerede ve hangi niyetle üretildiğinin kaybolmasıdır. İçerik kontrolsüzce farklı bağlamlara taşınır. Yazarın vurgusu, insanların bu videolar yüzünden nesneleştirilmesi ve bir malzemeye dönüştürülmesidir. ve yapay zekânın kartopu gibi büyüyen kullanımını; insanları, gerçek insanlar (oyuncu olmayan karakterler) ya da istediğinizi yapabileceğiniz kağıt bebekler7 çn. İnsanlara, özellikle de kadınlara sınırları, duyguları, iradeleri yokmuş gibi istenen her şeyin yapılabileceğini gösteren benzetme. Bu benzetme “insandışılaştırma” gibi güçlü bir anlamı da içeriyor. gibi görmeyi körüklediğini kanıtlayamadım. Kadınların, tüm bu gelişme içerisinde en kötü şeylerle karşılaşacağını hissediyordum. Ama bir yandan da abarttığımı, aşırı tepki verdiğimi düşünüyordum. Sırf eleştirmiş olmak için böyle bir hayali davranış uydurup onu eleştirmek istemedim.
Durumun dikkat çekici kısmıysa kendimi daha önce, son 72 saatte hissettiğim kadar kağıt bebek gibi hissetmemiş olmam.
Kendimi kirlenmiş hissediyordum. Tıpkı bir hayalet gibi sokakta arkadaşlarımla göz teması kurmaktan kaçındım, beni gören herkesin o görüntüyü çoktan gördüğünü düşünüyordum. Bunu yazarken bile, aşırı tepki gösteriyorum korkusu ile tamamen piksellerden oluşan bir saldırıyla geri dönülmez bir şekilde lekelendiğim hissi arasında kalıyorum. Erkekler bizi insan olarak bile görmeyecek kadar, bizden nasıl nefret edebiliyorlar? Hedef alınan diğer kadınlardan birine mesaj attıktan sonra günlüğüme not aldım. Şu an kendimi insan gibi hissetmiyorum. Kendimi bir hiç gibi hissediyorum. Bütün bunları, bizimle asla yüz yüze gelmeyecek, muhtemelen isimlerimizi bile bilmeyen birileri yüzünden yaşıyoruz.
X’e göre Grok, “mizah ve biraz isyankarlık içeren bir yapay zekâ asistanı”dır. Bu terim, ilk olarak 1961 yılında yayınlanan bir bilimkurgu romanında ortaya çıktı ve teknoloji meraklıları arasında popüler olan bir neolojizmden türedi. “Bir şeyi sezgisel olarak veya empatiyle anlamak” ya da “güvene dayalı bir yakınlık kurmak” anlamına geliyor. Elon Musk, Sam Altman ve diğer yapay zekâ girişimcileri bu tür bir dili severler. Çünkü böyle bir dil, kendilerinin kozmik bir destanda, tuhaf siber yardımcıları olan cesur kahramanlar olduklarına ve kıyameti8 çn. Yazar, bu cümlede kıyamet sözcüğü özellikle tercih etmiş. “Eşitsizliğin artarak etik ve toplumsal çöküş”e işaret ederken bir önceki cümle geçen “cesur kahramanlar”ın da “mesih”i çağrıştırmasını istiyor. Böylelikle kıyamet-kurtarıcı ilişkisi kurmuş oluyor. hızlandırıp bizi bu durumdan kurtaracaklarına dair inançlarını pekiştiriyor. Bu söylem, aynı zamanda iyi de bir pazarlama stratejisidir. Çünkü insani bir ilişki kurma arzusunu ve teknolojilerinin halihazırda parçaladığı toplulukları destekliyormuş gibi görünüyor. Son zamanlarda sosyal medyada dolaşan Galaxy-AI reklamını düşünüyorum. “Sosyal çevremdeki değişim…” sloganıyla giderek azalan bir arkadaş grubu, yerini şirketin logosuna bakıyor. Reklamın Facebook başlığında ise “Arkadaşlar gelir gider, ama Galaxy-AI her zaman yanınızda.” yazıyor.
İşte fotoğraflarımızı düzenleyen adam da -bir çocuk da olabilir gerçi- yapay zekâyı bu şekilde görüyordu. Grok ona, görüntülerini çaldığı ve tahrip ettiği kadınlardan çok daha yakındı. Grok ona istediği şeyi verince kutlama amaçlı bir gif’le yanıt vermiştir kesin. Benim durumum için bu gif, alkışlayan My Little Pony. İnternetin erkeklerin en zararsız ve masum şeyleri bile erotikleştirmesine olanak tanıdığını bir kez daha hatırlatan bir örnek.
Ama tabii ki bunu zaten biliyordum. İnternetin yaygınlaştığı bir dönemde büyüdüm çünkü. İnsanlar İnternetin 34 numaralı kural9 çn. “İster gerçek olsun ister kurgu olsun istisnasız var olan her şeyin pornosu yapılır” anlamına gelen bir internet kuralı.’ını gerçek bir yasa gibi ilan etmişlerdi. Bir gün bunun benim için de geçerli olabileceğini elbette biliyordum. Korkunç çevresel maliyetine rağmen, her gün ChatGPT’ye teşekkür eden binlerce insan gibi, resmimi oluşturan adamın da sayısız kadının fotoğrafını sadece kopyala-yapıştır bir komutla yanıtladığı için Grok’un defalarca teşekkür almayı hak ettiğini düşünmesi çok daha çarpıcıydı. Sanki biz hiç yokmuşuz gibi. Sanki biz sadece piksellerden ve kodlardan ibaretmişiz gibi.Sanırım bizi sadece femoid’ler ya da foid’ler olarak görüyordu. İncel10 çn. İncel kısaltması, cinsel deneyim eksikliğini ifade eden bir anlamdan, kadın düşmanlığı yapan çevrim içi erkek topluluklarının benimsediği bir sözcüğe dönüştü. ’lere göre “Kadın İnsan Android”’ler anlamına gelen bu terim, “yeri doldurulabilir ve değeri işlevinden ibaret” anlamında cinsiyetçi bir “nesneleştirme” ve “insandışılaştırma” terimidir1. Yani burada “güvene dayalı yakınlık kurma” iki insan arasında değil de, Grok’la bir insan arasında. Başka bir deyişle gerçek bir insanla yapay zekâ arasındaydı.
Geçen yıl yapay zekâ hakkında, parmaklarımın sayısından fazla, hatta sorumsuz DALL-E11 çn. Metinsel tanımlamalardan tasarım, reklam, sanat alanlarında kullanılan görseller oluşturan yapay zekâ modeli.‘nin ilk sürümünün ürettiği parmaklardan bile fazla sayıda tartışma yürüttüm. İnsan doğası hakkında felsefi görüşler ve ruh hakkında metafizik görüşler ortaya koydum. Hatta yapay zekânın şeytan olduğunu iddia ettim. Ekonomik, pedagojik, sanatsal ve çevresel argümanlar öne sürdüm. Öğrenciler, öğretmenler, yazar arkadaşlarım ve yayıncılık sektöründe çalışan kişilerle ciddi sohbetler ettim. 2008 yapımı Wall-E filmine o kadar çok referans verdim ki, artık film aramızda şaka konusu oldu.
Yapay zekâ, artık benim için yalnızca şaka konusu ya da soyut kuramsal bir problem ya da kadınların tarafsız kalabileceği, uzak durabileceği bir konu değil2. Kıyameti12çn. Bkz. 5 nolu açıklama hızlandıracağından değil de vahşi ataerkil bir toplumun cephaneliğinde kolayca başka bir silah olarak kullanılabileceğinden. Biliyoruz ki teknoloji, onu yaratanların değerlerini benimser ve bu değerler toplumun geneline nüfuz eder3. Feministler, erkek egemen nesneleştirici bakışın bir tür örtülü şiddete ve boyun eğdirmeye dönüşebileceğini uzun zamandır biliyorlar. Birinin cinsel zevki için görüntünüzün istismar edilmesi; gizli şiddetin açığa çıkması, somutlaşmasıdır. Erkekler, sadece ekrandan gördükleri bir şeyin bile sahibi olduklarını iddia edebilirler. Resmi değiştirilmiş diğer kadınlardan birine nasıl hissettiğini sorduğumda insan yerine konmamış, istismar edilmiş ve öfkeli hissettiğini söyledi. Belki de zaten yapay zekâ başından beri böyle tasarlanmıştı. X’in Elon Musk’ının karısından kızına hayatındaki tüm kadınlara, öjenik çocuk ordusunu doğuran kadınlara nasıl davrandığına bir bakın. Küresel bir sosyal ağın adını, porno sitesine benzeyecek şekilde nasıl da değiştirdi.
Uğradığım şiddet ve saldırı nedeniyle yapay zekâ hakkında tartışmayı hiç istemiyorum. Ama şartlar bunu gerektiriyorsa tartışırım. Bunu ve daha kötüsünü mümkün kılan bir teknolojinin kullanımını asla savunamam. Hatta eğer yapay zekâyı savunuyorsanız, o zaman suç ortağı olduğunuza her zamankinden daha fazla inanırım. Yapay zekâ gibi teknolojiler, birbirimizle olan ilişkilerimizi değiştiriyor. İnsan doğasının ve toplumun en kötü yanlarını daha da kötüleştiriyorlar. Sosyal medya, NPC oyunu haline geldiğinde ve kişiselleştirilmiş algoritmalar ilgi alanlarınızı size sunmaya başladığında, işte o zaman her şey alır başını gider. Kadınların rızaları olmadan görüntülerinin yapay zekâyla değiştirilmesi, sadece bir başlangıç. Bireycilik anlayışının tepe noktası, sadece kendinizin var olduğuna inanmaktır. Geri kalan herkes sadece bir NPC’dir.
Yapay zekâ anlamsız ve yüzeysel bir şekilde bile olsa insana benzedikçe ve insanlar onu insanmış gibi görmeye başladıkça, bunun tersi de geçerli hale geliyor. İnsanlar birbirlerini daha çok yapay zekâ gibi görmeye başlıyor ve birbirlerine çıkarcı yaklaşıyorlar. Çevrim içi ortamda karşılaştığımız kişileri, insandan çok tek boyutlu ve basmakalıp karakterler olarak görüyoruz. Yapay zekânın bir hizmet sunması doğalmış gibi görülüyor: Bağlamından koparılmış viral bir video yapabilir, Shein13 çn. Giyimden elektroniğe çok çeşitli ürünler satan Çin merkezli bir e-ticaret platformu.’in özgün bir tasarımını izinsiz kopyalayabilir ya da bir selfie’yi insanların rızası olmadan pornografik bir içeriğe dönüştürebilir. Dolayısıyla bağlam ve rıza olmadığından ürettiği içerikler, kolayca metaya dönüşebiliyor. Bu durum, sırf var oldukları için zaten nesneleştirilen kadınların insandışılaştırmasını iki katına çıkarıyor4.
Birkaç ay önce viral olan, kendini alfa erkek olarak tanımlayan Ashton Hall’un sabah rutini videolarını hatırlayalım. Sabah 3 ile 9 arasındaki en verimli saatleri nasıl geçirdiğini anlattığı bir dizi manosphere14 çn. Doğrudan çevirisi “erkek alanı” anlamına gelen bu sözcük İnternette, kadın düşmanlığı yapan ve erkeklik üzerine konuşan erkeklerin oluşturduğu topluluklar için kullanılıyor. videosuydu. Videoları izlemediyseniz içerikleri şöyle: Çok sayıda pahalı şişe su içmek, yüzünü pahalı şişe suyla yıkamak ve telefonda rastgele birilerinden 10 bin dolar talep etmek. Ayrıca videolarda bedensizleştirilmiş (temsile indirgenmiş) bir kadın, Ashton Hall’e hizmet ediyor. Bu kadın ona sessizce yemeklerini ve cilt bakım ürünlerini uzatıyor, tıpkı bir feminist distopyada olduğu gibi. Hall’un en son videosunda, bir cam şişeyi (tahmin ettiğiniz gibi Saratoga15 çn. Pahalı marka bir su. şişesini) kırıyor ve kızın elleri, kırılan parçaları temizlemeye çalışıyor. TikTok’ta bu kızın Hall’ün kız arkadaşı mı, kişisel asistanı mı yoksa “hizmetçisi” mi olduğu konusunda hararetli tartışmalar dönüyor. Hall’ün çevresinden başka bir influencer da yüzü görünmeyen bir kadının ona selam veren, tüm yemeklerini hazırlayıp ayakkabı bağcıklarını bağladığını gösteren videoları düzenli olarak paylaşıyor.
Bu erkekler için kadınlar birer sahne dekoru ve amaçlarına ulaşmak için birer araçtan ibaret. (Bu amaç, TikTok’ta liberalleri kışkırtmak bile olabilir.) Kadınların, bir birey ve kişilik sahibi olmaya hakları yok. Yüzlerini kesinlikle görmüyoruz. Kadınların sadece bir yapay zekâ asistanı kadar değeri var. Kadınlar, erkeklerin kendini geliştirmesi ve bireysel kazançları için kullanılan bir araçtan ibaret. Yani Bir Kadın İnsan Android. Fotoğrafımı düzenleyen adamın bu tür içeriklerle ilgilendiğini öğrenirsem hiç şaşırmam. Bu içeriklerde kadınlar, saygı duyulması gereken insanlar olarak gösterilmedikleri gibi hizmetçi, seks kölesi olarak gösteriliyor.
Çünkü dünyadaki her kadın kişisel pornografi için erişilebilir olduğunda kim bir sevgiliye, bir kız arkadaşa ve hatta gözde bir Only Fans yıldızına, yani saygı duyabileceği birine ihtiyaç duyar ki? Özellikle de kadınları daha genç, daha zayıf, daha kıvrımlı hale getirmek, kadınların yüzüne ahegao16 çn. Japon anime ve mangalarındaki bir karakterin, orgazm sırasındaki abartılı yüz ifadesidir. ifadesi vermek veya vücutlarından boşalma efekti yapmak için her an erişilebilir yapay zekâ hizmetleri varken. Hele ki her sekiz ergenden biri, deepfake17 çn. Yapay zekâ araçlarıyla bir kişinin yüzünü, sesini veya hareketlerini gerçeğe çok yakın bir şekilde taklit ederek oluşturulan sahte video, ses ve görüntü içerikleridir. pornografinin kurbanı olmuş birini tanıyor ve her on yediden biri de bu tür saldırıların hedefi olmuşsa. Peki ya Scarlett Johansson gibi ünlü kadınların sesleri, sırf ChatGPT gibibir yapay zekâ hizmeti sunmak için çalınmışsa. Fotoğrafımı değiştiren adamın, Grok sayesinde değiştirdiği diğer yüzlerce resim gibi benim fotoğrafımı da kaydettiğini tahmin ediyorum. Bunu yapan tek erkek muhtemelen değildir. Selfie paylaşan her kadın, fotoğrafının kimler tarafından kaydedildiğini ve görüntülendiğini görebiliyor. Cinsel içerikli yorumlara ve istenmeyen özel mesajlara, anonim hesaplardan gelen takipçi akınına hazırlıklıdır. Yine de bütün bunlara rağmen bizden bu durumu kabullenmemiz bekleniyor. Ben o görüntüden şikayetçi olduğumda biri bana “O zaman internete fotoğrafını yükleme.” dedi. Yani sanki bir selfie, taciz davetiyesi; mini etek giymek, göz göze gelmek ya da bir içki içmeyi kabul etmek tecavüz davetiyesiymiş gibi.
Son sürüm yapay zekâ sohbet botu, flört edebildiğini veya göz kırpabildiğini gösterdiğinde, İncel’ler böbürlenerek “Kadınlar artık işe yaramaz.” diyor, sanki bu durum korkmamız gereken bir şeymiş gibi. Buna gülmemek elde değil. Kadınların, cinsel obje olma konusunda yapay zekâ robotları tarafından yerlerinin alınacağından korkmalarına gerek yok. Ataerkil düzende erkekler bizi cinsel bir obje olarak görmekten asla vazgeçmeyecekler. Dikkat etmemiz gereken şey, bunun (toplumsal ve dijital baskının) halihazırdaki baskıyı daha da arttırabileceği; bizi rızamız ve bilgimiz olmadan tek bir tıkla ve sansüre takılmamak için kurnazca seçilmiş kelimelerle seks objesine dönüştürebileceğidir. Şimdi her zamankinden daha çok, bu teknolojilerin hızlı ve kontrolsüz yayılmasına karşı aktif bir direniş göstermemiz gerektiğine inanıyorum. Yapay zekâyı, ister kendi selfie’lerimizi isterse bir sanatçının, bir trendin tarzında avatarlar yaratmak için olsun kişisel amaçlarımız için kullanmamalıyız. Çünkü bunları yaparsak yaratıcılığımızı, zekâmızı, işlerimizi ve bedenlerimizi ihlal eden bir sisteme boyun eğmiş oluruz. Yapay zekâyı üstü örtülü olarak kabul etmek, bireysel olarak kadınlara ve hepimize, sadece eşitlik talebinde değil, insan olarak görülme mücadelemizde de gerçekten zarar verebilecek bir teknolojiyi mümkün kılar.
Şimdi yapay zekâyı boykot edelim. Kaldırılması çağrısında bulunalım. Suça ortak olmayalım. Sorumluları hesap vermeye zorlayalım.
İşte bu sizi radikalleştirmeli.
Kaynak: this should radicalise you, 11 Haziran 2025
- Amerikalı bir düşünce kuruluşunun 2021 yılında incel kültürü hakkında hazırladığı rapora göre ↩︎
- Yine de teorik bir yaklaşım istiyorsanız, Sam Jennings‘in son yazısını, özellikle de “matbaa” argümanına verdiği yanıtı beğendim. ↩︎
- Bunu, teknoloji ve beden üzerine yazdığım son makalemde ele almıştım. ↩︎
- Diğer marjinal gruplar için olduğu gibi; burada Legacy Russell’ın Black Meme üzerine yaptığı çalışmayı düşünüyorum. ↩︎
